moestuinieren + kinderen = plezier
Deze mooie rekensom maakt iedereen die al eens met kinderen heeft gemoestuinierd. 
Zelf heb ik geen kinderen, maar de kinderen in mijn omgeving (neefjes, nichtjes, enz) helpen graag mee om te zaaien of te oogsten. Ook zij vinden het bijzonder als er uit een zaadje een prachtige plant groeit.
Een paar tips om het moestuinieren voor kinderen in je (achter)tuin mogelijk te maken:
- Zorg voor een plekje dat echt voor de kinderen is. Dat kan een afgebakend plekje zijn in de tuin, maar het kan ook een vierkante
bak zijn of zelfs ruimte op de moestuin.
- Zorg ervoor dat je alles hebt als de kinderen aan de slag gaan (zaden, kamerkasje, potje, potgrond, schepje, gietertje, enz).
- Kinderen houden van kleur. Verf hun moestuinbak, bloempotten, bamboestokken of maak zelf labels.
- Schepjes, emmertjes en ander gereedschap in kleur staan altijd leuk.
- Weinig ruimte? Maak een verhoogde bak waar de kinderen wat aardbeien in kunnen houden. Een plastic mand of een emmer kan
gebruikt worden om een aardappelplant in op te kweken.
- Houdt je kind ook van bloemen? Zonnebloemen, goudsbloemen of Oost-Indische kers sieren de moestuin van je kinderen.
- Help als volwassene altijd mee met het zaaien, water geven, het verzorgen van de planten en het oogsten.
- Laat de creativiteit van de kinderen de vrije loop: houd een (foto)dagboek bij, maak een collage voor een tuinplan of maak een oogstkalender. 
Als je voor het eerst moestuiniert met je kind, dan is het handig om te kiezen voor snelle of gemakkelijke groenten. En zaai ook altijd groente of fruit, waarvan je weet dat je kind dat heerlijk vindt. Makkelijke groente is bijvoorbeeld radijs, sla, Parijse worteltjes (die kleine ronde), cherrytomaatjes, zoete maïs of bietjes.
Kinderen die al vaker groente hebben gekweekt, kunnen ook wat moeilijkere soorten aan zoals een boontjes, uien, snackkomkommer, een aardappel of (sier)pompoenen.
De meeste kinderen houden van zoet. Je kunt een echte snoeptuin maken van zoete fruitsoorten zoals aardbeien, rode bessen, zwarte bessen, kruisbessen, ananaskers, braam en framboos. De hele zomer door kunnen de kinderen door de tuin lopen en hier en daar wat afsnoepen.
Aan de slag
Als je gaat zaaien is het handig om alles al bij de hand te hebben, zodat de kinderen lekker aan de slag kunnen.
Een lijstje met benodigdheden:
* Een plek waar je kind gemakkelijk kan staan om te zaaien. Zorg voor een tafel waar je kind gemakkelijk achter kan werken.
* Zaadjes: gebruik zaden die kiemkrachtig zijn. Zo voorkom je teleurstellingen. Zaden die lang buiten hebben gelegen of vochtig aanvoelen kunnen beter niet
gebruikt worden.
* Potgrond / zaai- en stekgrond: Gebruik geen gebruikte potgrond, omdat daar ziektes in kunnen achterblijven die schadelijk zijn voor de zaadjes of jonge
plantjes.
* Potjes of zaaibakjes: gebruik plastic zaaitrays, kleine zaaipotjes, wc-rollen, plastic bekers, oude boterkuipjes, champignonbakjes
enz. om te zaaien. Kies wel het juiste potje voor het type zaad. Moet het jonge plantje lang in het potje blijven staan dan is een
wc-rol niet heel erg handig. Verder moet je ervoor zorgen dat het water goed weg kan komen. Zaai je in plastic bekers dan is het
raadzaam om onderin het bekertje een paar gaatjes te maken. Bij de Hornbach kun je goedkoop zaaitrays/potjes kopen.
Zaai je maar één soort, bijvoorbeeld een tomatenplant? Dan is het misschien leuk om het zaaipotje te beschilderen, zoals op de
foto te zien is. Bij de Action hebben ze wel eens pakketjes te koop met een potje, verf en een kwastje.
* Zaailabels: Hoe weet je een week later nog wat je gezaaid hebt? Of na 5 weken? Jonge plantjes lijken erg op elkaar. Daarom is
het handig een zaailabel te steken bij de gezaaide zaden. Gele zaailabels zijn te koop bij verschillende tuincentra. Hier staan tips
voor het zelf maken van zaailabels.
* plantenspuit: Na het zaaien moeten de potjes/zaaitrays licht vochtig worden gemaakt. Een plantenspuit is daarvoor het handigst.
* eventueel kamerkasje: Sommige zaden moeten binnenshuis opgekweekt worden, zoals courgette, tomaat, ananaskers en paprika. Een kamerkasje is daarvoor het
meest geschikt. Een kamerkasje is niet heel erg duur (rond de €7,00) en bij de meeste tuincentra wel te krijgen. Het kamerkasje is ook handig om andere
groentesoorten in op te kweken, voordat ze echt de tuin in gaan. Denk daarbij bijvoorbeeld aan sla, maïs of bietjes. Ook zonnebloemen kunnen op deze manier
opgekweekt worden.
Een kamerkasje heeft een aantal voordelen: in een kleine overzichtelijke ruimte kun je veilig zaaien. De bak is waterdicht, heeft mogelijkheden om te luchten
en hij is stabiel. Zaai je maar één soort, dan is een klein kamerkasje misschien te groot. Het effect van een kamerkasje kun je nabootsen door over het potje
met zaaigoed een plastic zakje of huishoudfolie te doen. Als de zaden opkomen moet het plastic weer verwijderd worden.
Kinderen kunnen vies worden bij het zaaien, dus houd daar rekening mee!
Het zaaien:
* Vul het potje of zaaibakje met de gekozen potgrond helemaal tot aan de rand.
* Duw de grond lichtjes aan, maar het mag zeker niet te hard aangedrukt worden. De grond moet luchtig blijven, zodat het water goed weg kan komen. De grond
moet tot ongeveer 1cm onder de rand komen.
* Maak de grond nu wat vochtig met de plantenspuit.
* Laat het potje of zaaibakje een minuutje of 5 met rust. Een mooi moment om een glaasje limonade te drinken of om alle zaadjes klaar te leggen.
Zaaien van grote zaden (bijvoorbeeld courgette, pompoen, kalebas, maïs, watermeloen of zonnebloem).
* Leg het zaadje in het midden van het potje of het zaaibakje.
* Vul vervolgens het potje tot de rand met potgrond.
Zaaien van middelgrote zaden (bijvoorbeeld tomaat, paprika, peper of bietjes). Deze zaden zijn niet heel groot, maar zijn nog goed per stuk te pakken.
* Leg het zaadje in het midden van het potje of zaaibakje.
* Strooi er voorzichtig potgrond over. Er mag maar maximaal een halve cm potgrond bijkomen.
Zaaien van kleine zaden (bijvoorbeeld ananaskers, sla, tomatillo). Deze zaden zijn te klein om per stuk te zaaien.
* Strooi de zaden voorzichtig over de potgrond. Probeer 5-10 zaden per potje te zaaien.
* Strooi er voorzichtig potgrond over. Er mag maar een klein laagje potgrond over de zaden komen.
Een vuistregel bij het zaaien is: Op het zaad komt een hoeveelheid potgrond die gelijk is aan de lengte van het zaad.
Na het zaaien:
* Maak de potgrond weer licht vochtig met de plantenspuit.
* Zet de gezaaide potjes of zaaibakjes in de vensterbank of op een andere lichte en warme plek.
* Houd de potgrond licht vochtig tot de zaden zijn opgekomen.
* Als de plantjes 5-10cm zijn, dan moeten ze in een groter potje geplaatst worden om goed te kunnen groeien. Het plantje moet wel minstens 4 blaadjes hebben,
anders is het plantje nog te jong om verplant te worden.
Creativiteit kent geen (moestuin)grenzen!
Kinderen zijn heel erg creatief en willen graag beleven hoe alles gaat. En omdat niet elk kind gelijk is, zijn er verschillende manieren om hun planten, vruchten of de groei bij te houden.
Alles begint met een moestuinplan: wat wil je kweken en waar komt wat in de moestuin.
Een paar ideeën:
* Als ouder kun je een plan maken. Je vertelt je kind waar hij iets mag zaaien of planten. Dit werkt goed voor de jongere kinderen.
* Je kunt je kind plaatjes laten zoeken van groente die hij wil gaan telen. Deze plaatjes print je. Maak de plaatjes van groente die veel ruimte inneemt groter dan de
plaatjes van 'kleine' groente. Vervolgens teken je als ouder de moestuinruimte op een A4 of A3-papier. Samen met je kind kun je bepalen waar wat komt door met
de plaatjes te schuiven. Is het plan klaar? Laat je kind de plaatjes opplakken en de moestuin inkleuren. Door het plan te plastificeren kan het moestuinplan mee de
tuin in.
Als de zaaitijd is aangebroken kun je je kind een moestuindagboek laten bijhouden. Enkele ideeën:
* Sommige kinderen zijn heel erg talig en schrijven het liefst een verhaaltje. Heb je een talig kind? Geef je kind een mooi schriftje cadeau en laat je kind alles
opschrijven: wanneer heb je gezaaid? Wanneer kwamen de eerste planten op? Wanneer kon je je eerste tomaat eten? Hoeveel courgettes oogst je van je plant?
Hoe groot is je zonnebloem geworden? Het moestuindagboek kan mooi versierd worden met tekeningen. Laat je kind ook overal een datum bij schrijven. Dat is
leuk om terug te lezen.
* Sommige kinderen zijn heel erg creatief met foto's. Je kunt je kind ook het hele proces laten vastleggen door middel van foto's. De foto's kunnen in een mooi
fotocollage of een powerpoint verwerkt worden. Ook hier geldt dat het leuk is om er data bij te zetten.
* Sommige kinderen houden van meten en rekenen. Heb je zo'n rekenwonder in huis? Laat je kind dan vooral zijn gang gaan met het opmeten van de planten om er
mooie grafiekjes en tabellen van te maken. Of laat je kind bijhouden hoeveel er in een week wordt geoogst. Welke week van het jaar geeft de meeste opbrengst?
Als alles groeit en bloeit, is het natuurlijk nog leuker in de tuin. Maak samen met je kind een oogstkalender.
Een paar voorbeelden:
* De oogstkalender: maak een A4-tje waarop je kunt bijhouden hoeveel je hebt geoogst. Het A4-tje kan op de koelkast of op het prikbord gehangen
worden. Met word kun je kalenders ontwerpen (Bestand>nieuw>onder sjablonen vind je 'kalenders'). Hier vind je een voorbeeld.
Afhankelijk van de leeftijd van je kind kun je de kalender uitbreiden. Voor de jongeren kinderen kun je 1 groente of fruitsoort bijhouden. Oudere kinderen kunnen
meerdere groentes bijhouden.
* De memo-oogst: Voor de jongere kinderen is er nog een gemakkelijkere manier om bij te houden hoeveel radijsjes of tomaten (of een andere groente) je hebt
geoogst: Schrijf de getallen 1 t/m 50 op losse memoblaadjes of print en knip de nummers uit. Leg de getallen op volgorde te beginnen bij 1. Het stapeltje blaadjes
prik je op een prikbord. Elke keer als er een tomaatje is geoogst of is opgegeten, kan je kind een blaadje eraf trekken. Zo kunnen kinderen heel gemakkelijk
zien hoeveel ze nu al geoogst of opgegeten hebben. Is de oogst hoger dan 50? Maak dan nieuwe memoblaadjes.
Je kind kan speciale getallen (10, 25, 40, 50, eigen leeftijd, leeftijd mama, leeftijd opa enz) versieren met tekeningen of plaatjes.
Foto's van de verschillende ideeën komen nog!
